Een open blik

In deze blog over innerlijk leiderschap wil ik enkele ervaringen met je delen uit de tijd dat ik werkzaam was in terrorismebestrijding. Ervaringen die mij geleerd hebben om vanuit een open blik om te gaan met ongemak, spanningen en niet-weten.

Oog in oog met de rauwe realiteit
Toen ik begin dertig was, ging ik werken bij de directie voor bestrijding van terrorisme in de veiligheidsdienst. Daar deed ik mijn eerste ervaringen op in het kijken naar de werkelijkheid vanuit een open blik. Van ervaren collega’s leerde ik een open houding aan te nemen naar de wereld. Zij wezen mij er telkens op me niet te laten leiden door oordelen en emoties, door afschuw voor het geweld dat mensen plegen.  Mijn afkeer en aandrang om onmiddellijk iets te gaan doen, moest ik leren beheersen. Eerst stilstaan en de vraag stellen: ’Wat is hier écht aan de hand?’ Eerst leren oog in oog te staan met de rauwe realiteit en dan pas te reageren.

Ik leerde niet onmiddellijk te denken aan oplossingen, aan het bestrijden van het probleem. Dan werd ik meegesleept door mijn oordelen: hoe ik van achter mijn bureau dacht dat de realiteit in elkaar zat, niet hoe hij er écht uitzag. Hoe rauw het leven ook was en mijn impuls om er direct iets aan te veranderen, ik leerde eerst met een open blik naar de werkelijkheid te kijken. Voor mij was deze manier van werken een cultuurshock. Ik had dicht bij de politiek gewerkt en was erin getraind om in oplossingen te denken. Dit was een duik in de onderbuik van de samenleving. Daarin bekeek je eerst de ‘shit’ voor je hem probeerde op te ruimen, zoals een collega het plastisch uitdrukte. 

Leren omgaan met niet-weten
Een open blik aannemen naar de werkelijkheid betekent niet alleen ‘goed kijken’ en onderzoeken ‘wat is hier echt aan de hand’, het betekent ook leren omgaan met onmacht en niet-weten. Deze les leerde ik vooral in het Minnehof. De eerste jaren in Brugge waren voor mij jaren van onzekerheid en niet-weten. Het was de kunst om daarmee om te gaan. Te blijven zoeken en vertrouwen dat ik uiteindelijk de verbinding zou kunnen maken tussen spiritualiteit en maatschappij, tussen de blik naar binnen richten en me inzetten voor de samenleving. Mij bekroop echter het gevoel mislukt te zijn omdat de activiteiten in het Minnehof niet echt van de grond kwamen. Dit in tegenstelling tot de succesvolle carrière die ik bij de Nederlandse overheid had doorlopen. Ik kreeg een burn-out en alles veranderde in een groot zwart gat met veel angstige momenten. Ik moest erkennen dat ik aan het eind van mijn Latijn was en me laten helpen door anderen. Erin blijven, niet wetend hoe het verder zou gaan, vaak met gevoelens van paniek, was alles wat mij nog restte. Tegelijkertijd was er een kleine stem die zei dat dit niet het einde kon zijn, ondanks de overweldigende negatieve gevoelens. Er was een dieper weten dat er in de inktzwarte nacht toch iets liefdevols was waardoor ik gedragen werd. Iets in mij bleef zeggen dat na de nacht een dageraad zou aanbreken. Dat hielp me er door heen.

Wijsheid en innerlijk leiderschap
Nu, jaren later, blijf ik nog steeds geïnteresseerd in bestrijding van terrorisme. Niet alleen omdat terreuraanslagen wereldwijd een probleem zijn, maar ook omdat het ons extreme situaties laat zien waarvan we vandaag allemaal de gevolgen ondervinden. We worden steeds meer geconfronteerd met complexe en onverwachte gebeurtenissen, met tegenslagen, mislukkingen, onzekerheid en angst. Ontwikkelingen gaan zo snel en onverwachte gebeurtenissen hebben grote gevolgen, zoals de bankencrisis van 2008 en de vluchtelingenstroom uit Syrië. Zij bepalen niet alleen het wereldbeeld maar hebben direct invloed op ons leven. We moeten alert en daadkrachtig blijven. Dit vraagt wijsheid en innerlijk leiderschap.

Zelf leer ik nog dagelijks van de ervaringen en wijsheden van pioniers uit de grote spirituele tradities. Wat mij opvalt is dat zij zo vaak spreken over de individuele donkere nacht, wanneer je voor de doorbraak naar iets nieuws staat. Vandaag bevinden we ons ook collectief in een donkere nacht. We moeten leren omgaan met niet-weten, met de ‘ongekende samenleving’. Dat vraagt leiderschap, innerlijk leiderschap van ieder van ons: onze angst onder ogen durven zien en de moed hebben om het onbekende in te gaan.  

In mijn volgende blogs ga ik inzichten en ervaringen van anderen en mezelf  hierover met jullie delen. Ook geef ik weekenden en workshops. Heb je interesse, neem dan deel aan het eerstvolgende weekend van vrijdag 11 tot en met zondag 13 november in het Minnehof. Lees meer op onze website.

     

Gepubliceerd op door Diet van Borselen

Onderwerp