Mediteren is rust vinden in het oog van de storm

Ken je deze ervaring? Je zit in een meditatie groep, je ziet mensen rondom jou zitten, blijkbaar verzonken in een vredige stilte. Jij hebt echter het gevoel rond te wentelen in een storm van gedachten. Na de meditatie ben je ontgoocheld: ‘Het lukt maar niet, gedachten blijven me verstrooien.’ Deze ervaring kent iedereen op het meditatiepad. Het is echter jammer dat deze ervaring vaak een reden blijkt te zijn om te stoppen met meditatie.  ‘Ach meditatie is niets voor mij, want ik kan mijn gedachten niet stoppen, ik kom maar niet tot vrede en stilte’.

Een misvatting over meditatie
Meditatie wordt dikwijls voorgesteld als dé weg om stress te vermijden en  tot rust te komen. Vooruitgang in mediteren wordt afgemeten aan de barometer van zich rustig of onrustig voelen. De valkuil is echter dat de meditatie hierdoor een prestatie gerichte techniek wordt. Zelf heb ik daar lang mee geworsteld. Ik beoefende meditatie als een discipline om ongemak en onrust te vermijden. Ik koesterde ook de verborgen hoop ooit eens een permanente staat van vrede en stilte in mezelf te vinden. Maar dat lukte maar niet. Ik raakte in de meditatie sporadisch aan een diepere dimensie van rust, maar ik kon die rust maar niet vasthouden.

Openheid voor vrede en onvrede
Er kwam een doorbraak toen ik 25 jaar geleden het boek ‘A gradual awakening’ las van Stephen Levine, een boeddhistische vipassana leraar. Hij spreekt over meditatie als ‘zitten in de waarheid’. Mediteren wil niet zeggen grijpen naar een innerlijke toestand van vrede of stilte, maar open zijn voor wat is, dus ook open zijn voor onvrede en chaos. Mediteren is  erkennen wat is, wat het ook is: vrede of onvrede, stilte of storm. Dit bracht een ommekeer in mijn meditatie praktijk. In plaats van de mantra te gebruiken als een wapen om alle onvrede en negativiteit te onderdrukken, begon ik de mantra te gebruiken als een liefdeswoord. Als een hulp om liefdevol open te staan voor de hele werkelijkheid in mezelf. Het steeds terugkeren naar één woord, het zacht beluisteren van de mantra, hielp mij om niet meegesleurd te worden in chaotische en onrustige gedachten.  

Meditatie en mededogen
Mediteren vraagt mildheid en moed. Ook na 30 jaar mediteren ervaar ik  verstrooiingen, twijfel, chaos en onrust. Vaak vind ik dit nog lastig en zou ik het anders willen. Ervaring heeft me echter geleerd dat onrust geen teken van mislukking is. Integendeel, het geeft mij de kans om te groeien in wijsheid en mededogen. Door mild te zijn naar de stormen in mezelf, groei ik in zelfkennis. Het bevrijdend besef wordt sterker dat alle leven, ook mijn innerlijk leven, een mysterie is van liefde en lijden, van licht en duisternis.

Zelfkennis en bevrijding
Eckart Tolle vergelijkt het innerlijk landschap van de mens met het weer. De weersomstandigheden zijn nooit statisch, het weer verandert altijd. Soms zijn er veel wolken, is alles grijs, en soms breekt de zon door en is alles licht. Als alles grijs is, als het regen of stormt dan weten we spontaan: dit gaat voorbij. We gaan niet twijfelen aan de zon die achter de wolken verscholen zit. Deze metafoor helpt ons om te volharden in meditatie, om met mededogen ‘te blijven zitten in de waarheid’. Vaak zijn er veel wolken in onze geest, onrustige gedachten en grijze gevoelens. Maar hoe meer we mediteren hoe meer we zullen beseffen dat dit deel uitmaakt van onze innerlijke wereld. De waarheid, zelfkennis zal je bevrijden zegt Jezus. Onrustige gedachten zullen er altijd zijn, zoals er altijd  wolken zullen zijn. Hoe meer je mediteert hoe meer je zult beseffen dat dat dit voorbijgaat, want er is meer. Er is meer dan het denken! De zon van het goddelijke liefdesmysterie zit verscholen achter de wolken van je gedachten. En die zon zal doorbreken! Niet op het moment dat jij het wil, maar steeds als een verassing, als genade, als een geschenk.

In het erkennen van onvrede maak je ruimte voor vrede
De kunst van het mediteren betekent niet dat je geen onrust of verwarring meer ervaart. Dit is een illusie, zelfs doorwinterde monniken die vele jaren mediteren, blijven verstrooiingen ervaren. Alleen gaan zij er anders mee om. Zij beschouwen verstrooiingen niet als mislukking, maar als een kans om te groeien in wijsheid en mededogen. Hun aandacht is niet gericht naar de innerlijke storm maar naar het stille oog in de storm.

‘Wanneer je volhoudt, zal je ontdekken dat je je mantra kunt zeggen op het ene niveau, terwijl je gedachten hun gang gaan, eronder en erboven, aan de ene kant en de andere kant. Ga er niet op in, zeg je mantra. Dit is de kunst van de meditatie: je woord zeggen in het windstille oog van de storm’
(John Main, inspirator van de wereldgemeenschap voor meditatie in de christelijke traditie. Uit het boek: De stille (r)evolutie, pag 145)

Gepubliceerd op door Ria Weyens

Onderwerp